|
|
|
|
 |
 |
|
Na terenie Bieszczadów istniały następujące kolejki leśne: - Ustrzyki Górne – Stuposiany – Sokoliki Górskie |
|
 |
Zostały także uruchomione przewozy pasażerskie – lata sześćdziesiąte, siedemdziesiąte – z myślą o turystach. Coraz większy rozwój dróg, spowodował znaczne zmniejszenie ruchu kolejowego. Obecnie kolejka o długości 73,9 km należy do Skarbu Państwa i zajmuje powierzchnię 188,78 ha. Prace przy budowie tej kolei w 1890 roku była prowadzono ręcznie i z użyciem sprzężaju konnego. Kamieniarze zostali sprowadzeni z Włoch, do pracy przy budowie mostów, utwardzeń terenu, zaś resztę stanowili robotnicy z Galicji – łącznie około 300 osób. Jeszcze przed wytoczeniem torowisk rozpoczęły się pierwsze kłopoty kolejki. Mieszkańcy wiosek którędy miała przebiegać trasa chcieli uzyskać odszkodowania za udostępnienie tych ziem (mimo iż były to ziemie V i VI klasy). Ugody spowodowały wytoczenie trasy trudnej w eksploatacji – szczególnie podczas śnieżnych zim, w pierwszym okresie działalność tabor kolejki składał się z 3 lokomotyw parowych, 2 wagonów osobowych, 2 bagażowych, 4 towarowych i 46 lor o ładowności 6 – 8 ton każda. |
| Już w tym okresie kolejka znacznie przyczyniała się do rozwoju przemysłu drzewnego na tych terenach, który był miejscem pracy okolicznych mieszkańców. Do I wojny światowej ruch odbywał się według rozkładu od 6:00 do 20:00. Przejazd 25 km trasy trwał prawie 2 godziny. Kursowały w tym czasie dwie pary pociągów osobowo – towarowych oraz do pięciu par (800 ton) z drewnem. I wojna światowa znacznie ograniczyła działalność kolejki, szczególnie w czasie niepowodzeń wojsk austryjackich. Wyparcie Rosjan z tych terenów rozpoczęło odbudowę kolejki, jednakże na mniejszą skalę, gdyż sytuacja polityczna była niestabilna, a starcia z Ukraińcami przerwały jej prace. Zarząd Okręgowej Dyrekcji PKP we Lwowie przejął pozostałe resztki taboru w 1921 roku, podejmując decyzję o stałym wznowieniu kolejki, która obok transportu drewna, zaopatrywała sklepy i woziła turystów. Niestety załamanie cen m.in. na drewno w 1929 roku spowodowało zlikwidowanie odcinka Cisna – Kalnica w 1931 roku.Rozpoczęcie II wojny światowej zniwelowało wszelki ruch kolejowy. Dopiero Niemcy docenili przydatność kolejki Nowy Łupków – Cisna. Ofensywa Armii Radzieckiej oraz akcje dywersyjne partyzantów radzieckich spowodowały znaczne zniszczenia, ocalał tylko jeden parowóz i około 40 wagoników. Po wojnie zaczęto prowizoryczne naprawy, a w roku 1959, po przejęciu kolejki przez OTL (Ośrodek Transportu Leśnego) w Sanoku, oddano do użytku trasę Rzepedź – Mików łącząc ją z odcinkiem Nowy Łupków – Cisna – Wetlina – Moczarne, w Smolnikach. Dawne odcinki zostały prze profilowane, co pochłonęło 10 lat. Liczyła ona wtedy 73 km, stając się najdłuższą kolejką leśną w Polsce. Od 1963 roku uruchomiono regularne przewozy pasażerskie. Były one jednak kłopotliwe i nieopłacalne, zaś przepisy dotyczące bezpieczeństwa były bardzo wygórowane, co spowodowało likwidację w 1975 roku przewozów osobowych. Od tego czasu turyści mogli jeździć na własną odpowiedzialność. W latach siedemdziesiątych zastąpiono parowozy, lokomotywami spalinowymi, znacznie mocniejszymi. Lata osiemdziesiąte spowodowały znaczy rozwój dróg i samochodów, co przyczyniło się do upadku kolejki. A remonty i konserwacja powodowały nieopłacalność utrzymania. Z tego powodu zaczęto likwidować odcinki : - Bocznicę z „dolnego” do „górnego” Mikowa (długość 4 km) - Wetlina – Moczarne (5,7 km) - W 1991 roku Wetlina – Dołżyce |
| W 1993 roku działalność kolejki stanęła pod znakiem zapytania. Stan taboru obejmował 6 lokomotyw spalinowych, 8 wagoników osobowych, 140 platform i 200 wagoników kłonicowych. Obecnie właścicielem jest Skarb Państwa a tereny kolejki są jej własnością. Po wybudowaniu kolejki Nowy Łupków – Majdan rozpoczęto budowę drugiej trasy Ustrzyki Górne – Stuposiany – Muczne – Tarnawa Niżna – Tarnawa Wyżyna – Sokoliki Górne skąd drewno skąd drzewo przeładowywano na kolej normalną – torową. Inwestycja ta powstała w latach 1900 – 1904. Z jej usług korzystały tartaki parowe, zaś główna trasa liczyła 60,5 km, bez bocznych odgałęzień, które często istniały kilka lat. Prace przy jej budowie były bardzo solidne o czym świadczą pozostałe fragmenty mostów. W czasie I wojny światowej kolejka została częściowo zniszczona, ale po odzyskaniu niepodległości kolejka powróciła do normalnej eksploatacji, a jej znaczenie zaczęło rosnąć. |
 |
| W początku lat trzydziestych kryzys gospodarczy objął także tereny, co spowodowało upadek zakładów i wyprzedaż po cenie złomu całego taboru kolejki, do roku 1939. Po trasie kursowały cztery lokomotywy, które pracowały dziennie 17 godzin, a remont miał charakter doraźny. W ostatnich latach był tak zły stan że wypadki były częste, nawet śmiertelne. Wąska wycinka lasu powodowała, iż od iskier lokomotyw powstawały pożary poszycia leśnego i łąk. Kolejka majątku Baniowa została wybudowana w latach 1900 – 1905. Pierwsze odcinek wiódł z Bukowca do Potaszni przez 3,5 km. Po kilku latach została rozebrana. Drugi odcinek kolejki biegł od Negrylowa na stoki Kopołowca o długości 5,6 km, niestety nie kursowała ona regularnie. Trasa nie miał połączenia z torem głównym. Dysponowała ona jednym parowozem i kilkoma wagonami kłonicowymi. Niestety na skutek kryzysu gospodarczego została zlikwidowana. Kolejka majątkowa Łokieć i Dydiowa był jednym z pierwszych na terenie Bieszczadów i prowadziła od tartaku do Krutówek (około 3 km). Tabor liczył kilkanaście wagoników i transportował drewno z obu majątków. Kolejka leśna Rzepedź – Duszatyn – Mikówek – Smolniki z odgałęzieniami w Duszatynie i Mikowie „ górnym” który liczył 11,5 km powstał w 1923 roku i woził drewno do tartaków. Na tabor składał się jeden parowóz i kilkanaście platform. Kursowała on do 1944 roku kiedy to na te tereny wkroczył front i Armia Radziecka. Po wojnie cała trasa została rozebrana, a mosty i przepusty wysadzono, co miało związek z działającą na tych terenach UPA. W latach pięćdziesiątych przeprofilowano trasę i połączono z trasą Nowy Łupków – Cisna w Smolnikach. Odbudowa, przeprowadzona z myślą o mającym powstać wielki kombinacie drzewnym w Rzepedzi, trwała 7 lat. Stała się ona opłacalnym i dochodowym przewoźnikiem drewna. W latach pięćdziesiątych powstały plany odbudowy i połączenia wszystkich starych odcinków kolejek leśnych. Łączna ich długość miała wynosić 110 km – bez odgałęzień – i miała wieść z Uherc do Dwernika. Plany zostały w 1951 roku zatwierdzone, a rok później zaakceptowany przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu. Latem tegoż roku zaczęto wytaczać trasą, niestety plany kolejki pokryły się z planami zbiornika wodnego w Solinie i w Myczkowcach. Stwierdzono także, iż rozwój dróg jest wystarczający i kolejki będą nieopłacalnym transportem. Obecnie ruch kolejek jest głównie turystyczny. |
| Wszelkie uwagi, zapytania kierować: www.ooh.pl Zalecana Przeglądarka IE 5.0 |
|
© Turystyczne Podkarpacie 2001 Wszelkie prawa zastrzeżone |
